جغرافیای استان

استان سیستان و بلوچستان با مساحت 181785 کیلومتر مربع دارای 20 شهرستان ، 50 بخش، 47 شهر و 115 دهستان بیش از ۱۱ درصد وسعت ایران را دربر می‌گیرد.

استان سیستان و بلوچستان براساس آمار سرشماری سال 1395 دارای جمعیت 2،775،014 نفر ، مساحت  181785 کیلومتر مربع ، 20 شهرستان، 50 بخش، 47 شهر و 115 دهستان می باشد . شهرستان زاهدان دارای مساحت 30716 کیلومتر مربع، ، شهرستان میرجاوه 6054 کیلومترمربع، شهرستان خاش 19376 کیلومترمربع ، شهرستان سراوان 13274 کیلومتر مربع، شهرستان ایرانشهر 16648 کیلومترمربع، شهرستان نیکشهر 13530 کیلومترمربع، شهرستان چابهار 7719 کیلومترمربع ، شهرستان سرباز 10568 کیلومتر مربع، شهرستان کنارک 8969 کیلومترمربع، شهرستان دلگان 11534 کیلومترمربع، شهرستان مهرستان 6419 کیلومترمربع، شهرستان سیب وسوران 7157 کیلومترمربع ، شهرستان قصرقند 5395 کیلومترمربع، شهرستان فنوج 4084 کیلومترمربع و شهرستان بمپور 3483 کیلومترمربع ، شهرستان زابل 344 کیلومترمربع ، شهرستان زهک 802 کیلومترمربع، شهرستان نیمروز 9714 کیلومتر مربع، شهرستان هامون 4987 کیلومتر مربع و شهرستان هیرمند 1012 کیلومترمربع می باشد.

استان سیستان و بلوچستان از شمال به استان خراسان جنوبی و کشور افغانستان، از شرق به کشورهای پاکستان و افغانستان، از جنوب به دریای عمان و از غرب به استان‌های کرمان و هرمزگان محدود می‌شود.

ارتفاعات مهم استان عبارتند از  تفتان با ارتفاع 4042 متر و بزمان با ارتفاع 3497 متر و کوه خواجه با ارتفاع 900 متر از سطح دریا

رودخانه های مهم استان شامل رودخانه هیرمند در سیستان است که شاهرگ حیاتی این منطقه می باشد. در بلوچستان رودخانه های مهم شامل رودخانه بمپور در ایرانشهر،‌ رودخانه سرباز در شهرستان سرباز، رودخانه های کاجو و کهیر در نیکشهر،‌ رودخانه باهوکلات در چابهار و رودخانه ماشکید در سراوان است.

دریاچه هامون در منطقه سیستان با مساحت 4000 کیلومتر مربع و عمق متوسط 5 متر بزرگترین دریاچه آب شیرین کشور است و به سه قسمت پوزک، صابوری و هیرمند تقسیم شده است. اهمیت این دریاچه بخاطر آب شیرین آن و امکان صید ماهی در سالهای پر آبی و تامین علوفه دام ها از طریق حاشیه و نیزار های آن می باشد. همچنین در مواقع پر آبی مازاد آب دریاچه از طریق آبراه شیله به مرز افغانستان بر می گردد .

دریاچه جازموریان در منطقه بلوچستان دریاچه فصلی است و در مغرب بلوچستان مابین کوه های مکران و کوه های شاهسواران واقع شده است ،بخش زیادی از این دریاچه در استان کرمان قرار دارد.  این دریاچه دارای آب شیرین است و علت شیرینی آن فرو رفتن آب در زمینهای آن است. این دریاچه از مهمترین دریاچه های استان محسوب می شوند.

 

 طبقه بندی اقلیمی استان سیستان و بلوچستان

استان سیستان و بلوچستان بزرگترین استان کشور به جهت تسلط فصلی پرفشارهای جنب حاره بر بخش عظیمی از آن از یک طرف و قرار گرفتن بیابان های بزرگ آن در داخل از طرف دیگر و همچنین سیستم چین خورده آلپ – هیمالایا و محصور بودن توسط چاله های بسته از سمت غرب مانند جازموریان، با تنوع شدید اقلیمی همراه است.
این امر به دلیل مجاورت با دریاهای وسیع جنوبی و چاله های انتهایی هیرمند در شمال و گستره وسیع بیابانی و نفوذ سیستم های موسمی در دوره ای از سال باعث ایجاد تنوع اکولوژیک و اشکال مختلف معیشتی می شود. در جدول1 ویژگی های آب و هوایی شهرهای استان بر اساس دما، رطوبت و بارش و در جدول 2 بر اساس چند شاخص مختلف اقلیمی اقدام به تعیین اقلیم استان در ایستگاههای مختلف هواشناسی هواشناسی گردیده است.
در این طبقه بندی ها مشاهده خواهد شد که برخی از آنها همچون طبقه بندی دومارتن، ایوانف و سلیانینوف توانایی تعیین انواع مختلف اقلیم استان را نداشته و کل استان را در یک طبقه بندی اقلیمی قرار می دهند.
در شکل 1 ناحیه بندی اقلیمی استان با روش تحلیل خوشه ای مشخص شده است. اما امروزه با استفاده از روش های نوین آماری همچون تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای می توان اقالیم مختلف استان را به بهترین نحو ممکن تفکیک کرد.

جدول1: ویژگی های آب و هوای شهر های استان

 





جدول 2 : پهنه بندی اقلیمی استان سیستان و بلوچستان

 

شهر

 

روشهای پهنه بندی اقلیمی

 

ضریب خشکی

دومارتن

ضریب رطوبتی

ایوانف

ضریب هیدرو

ترمیک سلیانینوف

روش

آمبرژه

روش

کوپن

روش چند

متغییره آماری

 

زاهدان

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

معتدل

گرم وخشک

معتدل گرم

 

زابل

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی

معتدل

نیمه خشک

خشک و گرم

 

زهک

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی

معتدل

نیمه خشک

خشک و گرم

 

هیرمند

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی

معتدل

نیمه خشک

خشک و گرم

 

خاش

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی

معتدل

گرم وخشک

نیمه خشک و

 

معتدل گرم

 

سراوان

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

خفیف

مدیترانه ای

گرم

نیمه خشک و

 

معتدل گرم

 

سوران

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

خفیف

مدیترانه ای

گرم

نیمه خشک و

 

معتدل گرم

 

زابلی

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

خفیف

مدیترانه ای

گرم

نیمه خشک و

 

معتدل گرم

 

ایرانشهر

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

خفیف

گرم وخشک

خشک و گرم

 

دلگان

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

خفیف

گرم وخشک

خشک و گرم

 

چابهار

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

شدید

گرم وخشک

خشک و گرم

ساحلی

 

نیکشهر

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

میانه

گرم وخشک

خشک و گرم

بیابانی

 

کنارک

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

شدید

گرم وخشک

خشک و گرم

ساحلی

 

سرباز

اقلیم خشک

اقلیم صحرایی

اقلیم بیابانی

بیابانی گرم

میانه

گرم وخشک

خشک و گرم

بیابانی

 

 

 

۱۲ تیر ۱۳۹۸ ۰۸:۰۳
تاریخ ویرایش خبر : ۲ آبان ۱۳۹۸ ۱۴:۳۷