دین و زبان

گویش سیستانی یکی از گویش های مهم زبان فارسی است که مردم سیستان بدان تکلم می کنند. این گویش هم اکنون به صورت عمده در منطقه سیستان ایران، نیمروز و فراه افغانستان، سرخس ایران، ترکمنستان و دشت گرگان جاری می باشد.

این گویش از یک سو بیشترین خویشاوندی واژگانی و دستوری را با گویش موجود و گذشته خراسانی و فراتر از آن با لهجه های مرده ماوراءالنهری و تاجیکی کنونی دارد و از سوی دیگر واژه های مشترک بسیار با بلوچی دارد که با توجه به پیوندهای تاریخی و پیوستگی های جغرافیایی و مهاجرتهای قومی و خویشاوندی طایفه ای، امری طبیعی می باشد.

مردم بلوچستان به زبان بلوچى صحبت مى‏کنند زبان بلوچى امروز، ترکیبى از فارسى قدیم و فارسى جدید مى‏باشد. علاوه بر آن لغات هندى و اردو و پشتو در نقاط مجاور پاکستان و افغانستان به چشم میخورد و در پاره‏اى از موارد لغات انگلیسى در زبان بلوچى نیز وارد شده است و آن به لحاظ تسلط انگلیسیها در بلوچستان و اقامت طویل المدت سپاهیان انگلیسى در این منطقه مى‏باشد. 

در حال حاضر زبان بلوچى با دو شعبه بزرگ بنام بلوچى شمالى یا سرحدّى و بلوچى جنوبى یا مکران در سراسر این سرزمین عظیم جارى و سارى است. لازم به توضیح است که به علت وسیع بودن سرزمین بلوچستان و عدم ارتباطات نواحى پراکنده آن ، لهجه‏هاى گوناگونى در آن رواج دارد. بطوریکه امروزه یک بلوچ زاهدانى نمى‏تواند زبان یک بلوچ آهورّانى یا دَشتیارى را بفهمد چنین امرى در سایر جاها نیز صدق مى‏کند. بلوچى شمالى بیشتر تحت تأثیر لغات زبان فارسى قرار گرفته است و برعکس بلوچى جنوبى بیشتر متأثر از لغات انگلیسى و اردو مى‏باشد. آقاى آموزگار رئیس سابق فرهنگ سروان مى‏نویسد: مشکل بزرگ در راه تحقیقات مربوط به زبان بلوچى این بود که نتوانستم قاعده و دستور واحدى براى صرف و تغییر شکل یافتن در زمانهاى ماضى و مضارع بدست آورم. هر فعل به صورتى صرف میشود و تابع قانون معینى نیست و شبیه به افعال بى قاعده انگلیسى است و دیگر آنکه، لغات و مفاهیم هر دهکده‏اى متفاوت با دهکده دیگرى بود و این خود مستلزم صرف وقت بسیار است تا یک نفر غیر بلوچ بتواند تغییرات و تفاوتها را تشخیص داده ومتوجه گردد.

مردم سیستان شیعه و مردم بلوچستان اکثریت سنی مذهب هستند .


۲۶ مهر ۱۳۹۳ ۱۱:۳۹