موقعیت جغرافیایی ( اقلیم و سرزمین )

الف : تقسیمات کشوری

شهرستان سرباز با مساحت 11500 کیلومتر مربع ، در جنوب شرقی استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته و فاصله مرکز شهرستان تا مرکز استان 501 کیلومتر است . این شهرستان دارای تعداد 3 مرکز شهری و 4 بخش ، 12 دهستان و 600 آبادی دارای سکنه است .

ب- عوارض طبیعی

( ارتفاعات ، رودخانه ها ، قنات ، چاه و چشمه ها(اعم از فصلی و غیر فصلی ) سرچشمه رودخانه و منتهی به رودخانه سرباز در این شهرستان واقع می باشد .

ج: منابع تامین آب و حوزه آبریز و شبکه رودخانه ها

آب این شهرستان ازطریق 618 حلقه چاه 54 رشته قنات 56 رشته چشمه با میزان آبدهی 4/56 میلیون متر مکعب و رودخانه های سرباز و پیشین با میزان آبدهی 258 میلیون مکعب متوسط سالیانه تامین می شود.

د- اقلیم

شهرستان سرباز دارای اقلیم گرم و خشک می باشد . میانگین بارش سالانه در این شهرستان 72 میلی متر و متوسط دمای آن از 3/13 الی 35 درجه سانتی گراد در تغییر است .

هـ : پیشینه تاریخی و گردشگری

تاریخچه و وجه تسمیه نامگذاری ،اماکن و آثار تاریخی ،آداب و رسوم ،مشاهیر و شخصیت های تاریخی ) قلعه های سرباز ،‌ راسک و فیروزآباد باستانی دیگر در دهستان آشار ،‌غار کزور و سنگ نگارهای موجود در ان و همچنین تونل فیروزآباد و منطقه دوک اندک در 6 کیلومتری شمال غرب شهر راسک از آقار تاریخی این شهرستان می باشند .این شهرستان در سال 79 از ایرانشهرمنتزع و بعنوان یک شهرستان به تصویب رسیده که دارای 3 نقطه شهری و 3 بخش و 12 دهستان می باشد و دارای اقلیمی گرم و خشک و ناهموار می باشد تا کنون آثار تاریخی چندانی یافت نشده ولی در حال حاضر 8 قلعه شناسایی گشته و علاوه بر آن آثار سفالی نیز در روستای چراغان کشف گردیده است .

زبان و مذهب

مردم شهرستان سرباز به لهجه بلوچی تکلم می کنند و لهجه های بلوچی و... نیز رایج است . در این شهرستان  100   درصد جمعیت آن را مسلمانان شیعه /سنی/تشکیل می دهند.

جمعیت نیروی انسانی

الف : جمعیت

جمعیت شهرستان سرباز در سال 1375 حدود 101314 نفر بوده این رقم در سال 1382 به 126648 نفر رسیده است . تغییرات جمعیت در سال 1382 نسبت به سال 1375 ، برابر 2/3 درصد بوده است .

ب- نیروی انسانی

بر اساس برآورد انجام شده در سال 1382جمعیت فعال این شهرستان *(استان)241923نفر، جمعیت شاغل 225353 نفر به ترتیب روستایی و شهری 1084974و 1065034بوده و ترکیب اشتغال به ترتیب کشاورزی صنعت و خدمات 28و8/24و2/47 درصد می باشد. بر همین اساس نرخ بیکاری 2/19 درصد بوده که نسبت به سال 1375(نرخ بیکاری 9 درصد بوده )،113درصد رشد داشته (2/10 درصد افزایش یافته است ) 

*-نظر به اینکه اطلاعات جمعیتی برای سالهای مختلف برنامه بصورت برآورد می باشد(برای کل برنامه پنج ساله بوده است) و برای شهرستانها به تفکیک نداریم آمار استان را در نظر می گیریم. 

ج- آمار شهدا ، جاویدالاثرها ، جانبازان و آزادگان

شهرستان زابل یکی از شهرستانهای شهید پرور استان سیستان و بلوچستان بوده که نقش مؤثری در جنگ تحمیلی داشته است آمار ذیل گویای این مطلب است :

امور اجتماعی

الف : سواد

میزان باسوادی شهرستان در سال 1375 برابر - درصد بوده که به 82 درصد در سال 1382 افزایش یافته است .

ب : آموزش و پرورش

در سال تحصیلی 83-1382تعداد کل دانش آموزان مقاطع مختلف تحصیلی شهرستان 32073 نفر بوده که 95/5 درصد از  دانش آموزان استان را تشکیل می دهد.از کل دانش آموزان این شهرستان 29/71 درصد در مقطع ابتدائی ، 63/20 درصد در مقطع راهنمائی ، 08/8 درصد در مقطع متوسطه و 7/1 درصد در مقطع متوسطه در رشته های فنی و حرفه ای و کار و دانش مشغول به تحصیل می باشند  87/43 درصد از کل دانش آموزان شهرستان سرباز را دانش آموزان دختر تشکیل می دهند و سهم دانش آموزان مناطق روستائی نیز 82/88 درصد می باشد.

ج : آموزش عالی

در سال تحصیلی 83-1382 در شهرستان سرباز ،--- دانشجودر حال تحصیل بوده که از این تعداد  در صد در - و—درصددر--مشغول به تحصیل بوده اند.

د : بهداشت و درمان

شهرستان سرباز از لحاظ امکانات بهداشتی و درمانی در سال 1375 دارای---بیمارستان با ---تخت بوده که در سال  1382 تعداد بیمارستان  به  ---  و تعداد تخت بیمارستان  نیز به ---- رسیده است .همچنین در سال 1375 تعداد مراکز بهداشتی شهری و روستائی  -- و -- مرکز بوده که این رقم در سال 1382به 2 و 10 مرکز افزایش یافته است . نسبت برخورداری جمعیت به پزشک در سال 1375 به ازای هر هزار نفر  --درصد بوده که این نسبت درسال1382به12/0 پزشک رسیده است .

طی همین سال به ازای هر هزار نفر  - درصد تخت بیمارستان بوده که به -  درصد تخت بیمارستانی تغییر یافته است.

هـ : فرهنگ و گردشگری

تعداد سینماهای فعال شهرستان زابل از --- سالن سینما در سال 1375 به --  سالن در سال 1382 رسیده همچنین تعداد کتابخانه های عمومی طی عمیق سالها از --  باب به 2 باب رسیده است . از نظر سالن سخنرانی و نمایش حدود  -- درصد رشد/کاهش داشته و از --  سالن در سال 1375 به 1 سالن در سال 1382 رسیده و تعداد مراکز فرهنگی ثابت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از --  مرکز در سال 1375 به 1 واحد در سال 1382 رسیده است

موزه های مهم

اماکن سیاحتی تاریخی و مراکز توریستی با ذکر جاذبه های گردشگری

1- معماری خانه های خشت و گلی با درهای تزئینی چوبی کنده کاری و منبت کاری شده
2- قلعه سرباز
3- قلعه پیشین .

شخصیت ها ،مشاهیر تاریخی و فرهنگی

صنایع دستی

1- سکه و آیینه دوزی
2- سیاه دوزی
3- خامه دوزی
4- پریوار دوزی
5- سفالگری
6- آوزی دیواری .

و- تربیت بدنی

این شهرستان از وجود  استادیوم ،  میدان فوتبال ،  میدان والیبال ،  بسکتبال ،  سالن ورزشی و    ورزشگاه بهرمند می باشد . سرانه فضای ورزشی به ازای هر هزار نفر ( سر پوشیده ) 5/10 متر مربع و سرانه فضای ورزشی روباز 360 متر مربع برای هزار نفر جمعیت است .

امور تولیدی و اقتصادی

الف : منابع آب و خاک

در سال 1382 حجم آب های زیر زمینی در شهرستان سرباز 4/56 میلیون متر مکعب بوده که معادل 4 درصد کل آب های زیر زمینی استان می باشد . همچنین کل منابع آبهای سطحی در این شهرستان 3 میلیون متر مکعب بوده که حدود 3 میلیون متر مکعب از این آب ها برداشت شده است .

ب : کشاورزی و منابع طبیعی و دامپروری

در سال زراعی 83-1382 سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی شهرستان سرباز بالغ بر 7988 هکتار است که 5 درصد از سطح کشت زیر کشت استان را تشکیل می دهد . از این مقدار 3/46 درصد به کشت باغات و 7/53 درصد به زراعت های سالانه اختصاص دارد . طی همان سال ، 2 واحد صنعتی پرورش و نگهداری دام و طیور در سطح شهرستان فعال بوده است . همچنین میزان تولید شیر ، گوشت قرمز ، گوشت مرغ و عسل به ترتیب 4/4 ، 8/0 ، 3/0 و هزار تن بوده است . لازم به ذکر است این شهرستان دارای  ---- واحد پرورش ماهی با تولید -----  هزار تن می باشد .

ج : جنگل و مرتع

در سال 1382 شهرستان سرباز ، 000/900 هکتار مرتع وجود داشته و مقدار علوفه قابل برداشت از این مراتع ---  تن بوده است . مساحت جنگل های طبیعی شهرستان 43367 هکتار و مساحت جنگل های مصنوعی نیز  ---  هکتار می باشد .

د : صنعت و معدن

تعداد صنایع موجود شهرستان سرباز ، 4 واحد می باشد که تعداد 3 واحد آن در نقاط روستایی و تعداد   واحد بقیه در نقاط شهری مستقر می باشند . درسال 1382 تعداد --- کارگاه  فعال مسئولیت استخراج معادن را به عهده داشته که عمده ترین معادن موجود در سطح این شهرستان عبارتند از : سهم شهرستان از کارگاه های معدنی فعال استان ---- درصد می باشد . میزان تولیدات اسمی سالانه گروه معدنی غیر فلزی تن می باشد که---- درصد تولیدات معدنی کل استان را به خود اختصاص داده است .

امور زیر بنایی

الف : عمران شهری

درسال 1382 جمعیت شهر ( مرکز شهرستان ) 3755 نفر برآورد شده ، میزان شهر نشینی در این شهرستان 2/11 درصد محاسبه شده است . سرانه معابر شهری و فضای سبز شهرستان راسک به ترتیب 51 و 41 متر مربع بوده است . تعداد مشترکین آب 2075 و مصرف سرانه آب نیز 105/0 متر مکعب بوده است

ب : عمران روستایی

جمعیت روستائی شهرستان سرباز، 110872نفر می باشد که 5/87 درصد از جمعیت شهرستان را به خود اختصاص داده است . از کل روستاهای شهرستان سرباز تا پایان سال 1382 ، تعداد 200 روستا از نعمت روشنایی برق و 7/47 درصد برخوردار از آب آشامیدنی سالم می باشند . همچنین تا پایان سال 1382 تعداد 7 روستا مورد بهسازی طرح هادی روشتائی قرار گرفته است .

ج : راه و ترابری

در شهرستان سرباز ، 588 کیلومتر راه وجود دارد که 130 کیلومتر راه اصلی و 208 کیلومتر آن راه فرعی می باشد . سهم این شهرستان از جاده استان 6/3 درصد می باشد . همچنین این شهرستان دارای یک فرودگاه می باشد . در سال 1382 تعداد  ----  پرواز ( رفت و برگشت ) در آن صورت گرفته است . طول خطوط راه آهن این شهرستان در مجموع – کیلومتر ، با تعداد – ایستگاه است . در سال - ، - نفر مسافر و ـ تن بار از طریق راه آهن شهرستان جابجا شده است .

د : مخابرات

تعداد تلفن های منصوبه شهرستان سرباز تا پایان سال 1382 برابر- بوده است که نسبت به سال قبل -درصد رشد داشته است .

هـ : ذخایر آبی

آب آشامیدنی شهرستان سرباز از طریق رودخانه سرباز و پیشین و 6 حلقه چاه با میزان آبدهی 59 لیتر در ثانیه تأمین می شود . حجم مخازن آب 1620 متر مکعب و طول آبرسانی 9280 متر و طول شبکه توزیع 95000 متر با  لوله های با قطر 250-75 میلی متر است . میزان آب قابل تأمین سرانه 225 لیتر و سرانه مصرفی آن 150 لیتر در شبانه روز است .

مشخصات سدهای در حال بهره برداری استان

مشخصات سدهای در حال احداث استان

قابلیتها و توانمندیها

موانع رشد و توسعه

راه کارهای پیشنهادی

اهم پروژه های عمرانی ( پنج ساله ) اخیر

اهم طرح های در دست اقدام

وضعیت اعتبارات و تعداد پروژه های عمرانی